Twee promovendi over hun onderzoek naar cognitieve problemen en praktische oplossingen

Tijmen van Teijlingen begon in september aan zijn promotietraject bij Lelie Zorggroep, na eerder een scriptieonderzoek te hebben gedaan bij Slingedael. Met een achtergrond in psychologie en neurowetenschappen richt Tijmen zich nu op het verbeteren van het geheugen van Korsakov-patiënten. Robin Boere werkt al vier jaar als GZ-psycholoog bij Slingedael en combineert sinds kort zijn klinische werk met promotieonderzoek naar sociale cognitie. ‘Ik wilde altijd al onderzoek en praktijk combineren. Nu krijg ik de kans om een behandelmodule te ontwikkelen die echt aansluit bij de behoeften van onze doelgroep,’ vertelt hij.

Onderzoek naar cognitieve problemen

Het onderzoek van Tijmen draait om lifelogging, een interventie waarbij patiënten met geheugenproblemen hun dagelijkse activiteiten vastleggen met behulp van foto’s. ‘Lifelogging klinkt misschien wat vaag, maar het komt erop neer dat mensen foto’s maken van hun dag en die op bepaalde momenten terugkijken. Zo ondersteunen we het geheugen van mensen met Korsakov,’ legt hij uit. Door het terugkijken van deze beelden kunnen patiënten zich beter herinneren wat ze hebben meegemaakt, vooral de positieve momenten, legt Tijmen uit. ‘Als je leuke dingen vergeet, raak je ook een stukje van jezelf kwijt. Door het geheugen te ondersteunen, help je mensen om meer van zichzelf terug te krijgen.’

Robin richt zich in zijn onderzoek op sociale cognitie: het vermogen om sociale informatie te verwerken en adequaat sociaal gedrag te vertonen. ‘We zien in de praktijk dat mensen met Korsakov moeite hebben met het herkennen van emoties, het begrijpen van andermans gevoelens en het maken van complexe sociale afwegingen,’ licht hij toe. Robins doel is om een behandelmodule te ontwikkelen die op verschillende niveaus van sociale cognitie ingrijpt: van basale functies zoals emotieherkenning tot meer complexe functies zoals emotieregulatie. ‘Vaak wordt probleemgedrag gezien als iets persoonlijks, terwijl het in feite een defect in het brein is. Door hier meer inzicht in te krijgen, kunnen we zorgteams beter ondersteunen in hun omgang met bewoners.’

Beide onderzoekers werken nauw samen met hun begeleiders en collega’s, binnen Slingedael en de Universiteit Utrecht. ‘Het is mooi om te merken dat er binnen de organisatie ruimte is voor onderzoek en dat we kunnen sparren met andere promovendi,’ aldus Tijmen.

Wetenschap en praktijk verbinden

Voor zowel Tijmen als Robin is de wisselwerking tussen wetenschap en praktijk van belang. ‘Mijn onderzoek komt voort uit vragen die vanuit de klinische praktijk zijn ontstaan,’ zegt Robin. ‘We zien problemen in het sociale gedrag van bewoners en willen daar iets mee doen.’ Tijmen vult aan: ‘Ik werk meer op beleidsniveau, maar het is waardevol om vanuit mijn onderzoek te kijken hoe we wetenschappelijke inzichten kunnen toepassen in de organisatorische praktijk. Door samen te werken met zorgverleners en andere onderzoekers, zorgen we ervoor dat onze projecten relevant blijven voor de dagelijkse zorg.’

Verschil maken in de zorgpraktijk

De verwachtingen van beide zijn hoopvol, maar ook realistisch. Robin hoopt dat zijn onderzoek leidt tot meer bewustwording rondom sociaal cognitieve functies en dat er uiteindelijk een praktische behandelmodule ontstaat. ‘Het mooiste zou zijn als zorgteams handvatten krijgen om beter om te gaan met probleemgedrag, zodat de kwaliteit van leven van bewoners verbetert.’ Tijmen streeft ernaar dat ‘lifelogging’ niet alleen binnen Slingedael, maar ook breder toepasbaar wordt. ‘Het zou geweldig zijn als we aan het eind van het project een handleiding en een werkende interventie hebben, die ook in andere instellingen gebruikt kan worden. Zo kunnen we mensen met Korsakov en dementie helpen om meer grip te krijgen op hun herinneringen en hun identiteit.’