Lezen als medicijn: de kracht van boeken voor mensen met dementie

Verdieping

Theo van Aken heeft speciale boeken ontwikkeld voor mensen met dementie. Een thema waar nog weinig onderzoek naar is gedaan, maar waar een grote behoefte ligt. ‘Veel mensen met dementie lezen nog graag. Door te lezen ervaren ze tegelijkertijd vele voordelen. Ze ervaren na een leessessie minder angst en onrust. Ook communiceren ze meer tijdens het lezen, zo ontstaan er gesprekken waarbij de ware persoonlijkheden van de personen weer zichtbaarder wordt.’

‘Het begon allemaal toen mijn vrouw de diagnose Alzheimer kreeg. De wereld van de zorg was voor mij onbekend terrein, maar ik werd er abrupt in ondergedompeld. Mijn vrouw was altijd een fanatieke en gepassioneerde lezer. Dat lezen werd minder, maar ze bleef straatnamen opnoemen en andere tekstuele zaken. Dat inspireerde me om op zoek te gaan naar boeken die geschikt waren voor mensen met dementie.’

Zijn zoektocht was kortstondig en zonder al te veel resultaat. ‘Het bleek echter een uitdaging om geschikte leesmaterialen te vinden. De meeste boeken waren te complex, de letters te klein, en de verhalen te ingewikkeld. Dit bracht me op het idee om boeken te schrijven die eenvoudig en herkenbaar zijn, waarbij beeld en tekst elkaar versterken. Het doel was om mensen met dementie zelf te laten lezen, hen de middelen te geven om dit te doen.’

Momentaan lezen
‘Dementie betekent een neergang van het geestelijk vermogen’, vervolgt Theo. Dat zorgt ervoor dat de randvoorwaarden voor het lezen verhinderd worden. Randvoorwaarden als een goed werkend geheugen en de aandacht erbij kunnen houden. In het moment kunnen mensen met dementie nog steeds enorm genieten van lezen. Daarom spreken wij van momentaan lezen. Het leesvermogen blijft vaak lang behouden, zelfs als de andere vaardigheden afnemen.’

Afbeelding2

Stimulans eigenwaarde
Dit is volgens Theo een onderbelicht aspect van dementie. Lezen biedt volgens hem niet alleen plezier, maar ook een stimulans voor de eigenwaarde. ‘Het is vooral een activiteit die mensen met dementie zelf kunnen uitoefenen en zo in hun kracht staan.

Theo ontwikkelde met zijn collega’s meerdere boeken. Boeken waarvan de inhoud mede tot stand kwam door de reacties van zijn lezers op de proefversies. ‘Het is leesmateriaal met volwassen onderwerpen en een vleugje humor. Het mooie is dat je op elke pagina kan beginnen met het lezen van het boek en dat onderaan elke pagina de titel van het boek staat, zodat het onderwerp duidelijk blijft.’

De boeken zijn volgens Theo niet alleen geschikt voor mensen met dementie, maar ook voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel of Parkinson. Zelfs in hospices vinden deze boeken hun plek, omdat ze geen woorden bevatten die betrekking hebben op ziekte of letsel. De onderwerpen zijn toegankelijk en van alledag en kenmerken zich door positiviteit.

Uitnodigen tot een gesprek
Een waardevolle aanvulling in de mantelzorg en verpleegzorg zijn de boeken, aldus Theo. ‘Ze nodigen uit tot gesprek en brengen lezers op gedachten. Het benutten van de leesvaardigheid verlicht de taak van zorgprofessionals en maakt de omgang met mensen met dementie gemakkelijker. Een boek lezen is simpel en gezellig, en het stimuleert en geeft structuur aan een bezoekje.’

Afbeelding3

Mijn doel? Een leesrijke omgeving creëren voor mensen met dementie. Ik hoop dat zorgorganisaties het gewoon eens willen uitproberen. Zet maar eens vier mensen aan tafel en zie wat er gebeurt als je een boek onder de aandacht brengt. Ik heb de ervaring dat er dan zonder al te veel begeleiding mooie dingen ontstaan. Bij die introductie van het momentaan-lezen help ik instellingen. Laten we samen de kracht van lezen benutten en mensen met dementie een moment van vreugde en eigenwaarde geven!


Voor meer informatie, ervaringen en de boeken:

https://www.vanalledag.nu/

Interessante bronnen en literatuur aangeleverd door Theo:

Aanbevolen bronnen:

Meer verhalen: